دین و زیست شناسی: رابطه ای پردردسر نقل قول های بالا که زیست شناسی را به دین ربط میدهند طیف گسترده ای از احتمالات را در بر میگیرند. لیکن نقطه اشتراک آنها را هرن (۱۹۶۸) به خوبی بیان کرده است: شاید در هیچ عرصه دیگری جز زیست شناسی رویارویی میان مسیحیت و علم تا بدین حد موجب سوء تفاهم نبوده و چنین زخمهای عمیقی بر جای ننهاده است» (ص ۱۹۹).
درد سرهای تکامل اگر اصلا محل نزاعی میان روانشناسی و دین وجود داشته باشد، همان نظریه تکامل است. در ۱۸۵۹، که داروین اصل انواع خود را منتشر کرد، دین گرایان محافظه کار بی درنگ به او حمله ور شدند. بحث مشهور
تامس هاکسلی با اسقف ساموئل ویلبر فورس (معروف به سام صابونی») نقل مجالس شد، و کمتر کسی تردید داشت که برنده این جنگ لفظی هاکسلی است، که به سگ درنده داروین، معروف شده بود (اروین، ۱۹۵۵). علم و نظریه تکامل برنده جنگ بودند، و بسی زود بسیاری از مسیحیان تکامل را در چارچوبی مسیحی جای دادند (فیسک، ۱۸۸۳؛ هیمل فارب، ۱۹۶۲؛ کندی، ۱۹۵۷: مکاش، ۱۸۹۰). لیکن جدال هنوز هم ادامه دارد . چنان که در محاکمه جان اسکوپس در سال های ۱۹۲۰ دیده شد که کشمکشی تازه تر بود بر سر خلقت گرایی، و اعلم آفرینش، و اینک در بحث بر سر اطرح هوشمندانه ، دیده میشود.
خلقت گرایی، عقیدۂ دینی بنیادگرایی است که داستان خلقت جهان و حیات را چنان که در سفر پیدایش آمده است موبه مو قبول دارد و تأیید می کند، و منکر هر نوع تکاملی است (کارتر، ۲۰۰۰). علم آفرینش، رویکردی تازه تر است، که طرفدارانش می خواهند اندیشه علمی را با خلقت گرایی آشتی دهند. آنان در این کار شاید انگیزهای دوگانه دارند: (۱) خلقت گرایی را از اعتبار مادی و عقلانی علم برخوردار کنند، و (۲) اندیشه های علمی را به ایمان محافظه کارانه خلقت گرایان راه دهند (گیلبرت، ۱۹۹۷ ویلکاکس، ۱۹۹۶). بدین ترتیب علم با گزارش خلقت در سفر پیدایش هماهنگی می یابد. لیکن، مقدمات، تفسیرها، و نتایج علم آفرینش با نظریه، روشها، و یافته های علمی مرسوم تفاوت عمده ای دارد (گولد،
۱۹۹۹ ، ۱۹۹۷ ). در سال های اخیر کوشش دیگری برای ادغام علم و مفهوم مذهبی خلقت در قالب اندیشه طرح هوشمندانه، پدیدار شده است. این نظریه، که پرورده دانشمندان فرهیخته و از نظر مذهبی سنتیاست، تکامل را به شکلی معتدل قبول دارد، و اساسا مدعی است که بسیاری از حقایق مشهود طبیعت با نظریه تکامل قابل تبیین نیست و نیازمند دخالت آفریننده است. چنان که ساعت را ساعت ساز می سازد، بسیاری از پدیده های زیست شناختی و زیست شیمیایی را، بنا بر ادعای این نظریه، فقط می توان ناشی از دخالت خدا، یا آفریننده، دانست (به، ۱۹۹۶). این استدلال قیاسی در باب اساس طرح هوشمندانه احتمالا مهم ترین نقطه ضعف این نظریه هم هست (اشریو، ۱۹۹۶)
این تحولات گویای تقابل پیچیده و گاه ناخوشایندی است که میان عقاید مذهبی سنتی و نظریه هایی وجود دارد که در علم زیست شناسی مطرح می شود. این همه، خواه تلاشی باشد برای حذف تکامل از دین (خلقت گرایی) و خواه کوششی برای ادغام این دو (طرح هوشمندانه)، در این تردیدی نیست که مؤمنان باید با زیست شناسی نوین از در آشتی در آیند. در این فصل شیوه های مختلفی را مطرح می کنیم که مبین تقابل میان دین و علم زیست شناسی است، و طیفی از نظریه های علمی را بررسی می کنیم که برای پی بردن به نقش ها و کارکردهای مختلف دین طراحی شده اند.
درباره این سایت